Krajowa Rada Doradców Podatkowych skierowała do Ministra Cyfryzacji opinię dotyczącą projektu ustawy o podatku rekompensującym od niektórych usług. W jej ocenie przedstawiony projekt, będący nową i wysoce złożoną regulacją w polskim porządku prawnym, wymaga dalszych prac nad warstwą terminologiczną, redakcyjną i legislacyjną. Jest to niezbędne, by ograniczyć ryzyko ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych.
Projektowana regulacja (UD385, projekt z dn. 31 lipca 2026 r.) dotyczy wprowadzenia w Polsce podatku rekompensującego od niektórych usług cyfrowych, świadczonych przez największe globalne korporacje technologiczne. Objęte nim mają być przychody z trzech głównych kategorii działalności powiązanej z polskimi użytkownikami: wyświetlania internetowych reklam ukierunkowanych (profilowanych), udostępniania wielostronnych interfejsów cyfrowych (np. platform pośredniczących w transakcjach lub interakcjach) oraz odpłatnego przekazywania lub sprzedaży zgromadzonych danych o użytkownikach.
Niejasności definicyjne i niespójności między przepisami
Rada uważa, że projekt jest niedopracowany i wymaga istotnych zmian przed dalszym procedowaniem. Wskazuje na liczne niejasności definicyjne, niespójności między przepisami, problemy z ustalaniem podstawy opodatkowania oraz wątpliwości konstytucyjne.
KRDP wskazuje, że projekt ustawy jest niespójny legislacyjnie, ponieważ definicja podatnika została rozproszona w kilku przepisach, podobnie jak regulacja przedmiotu opodatkowania.
Problem w ocenie Rady dotyczy także egzekwowania podatku od podmiotów zagranicznych, szczególnie spoza UE. Sam obowiązek ustanowienia przedstawiciela podatkowego może być nieskuteczny, ponieważ podmioty chcące unikać podatku mogą po prostu go nie ustanowić. W takiej sytuacji sankcje administracyjne mogą być trudne do wyegzekwowania.
Rada obawia się więc, że bez skutecznych narzędzi technicznych i egzekucyjnych, np. możliwości blokowania reklam wyświetlanych przez podmioty nieprzestrzegające ustawy, może powstać szara strefa. Jako przykład wskazuje problem funkcjonowania nielegalnych stron hazardowych w internecie.
Uwagi szczegółowe
Analiza KRDP koncentruje się na wybranych zagadnieniach rzutujących na spójność i możliwość wdrożenia projektowanych rozwiązań. Wskazuje m.in.:
- Nieprecyzyjne definicje - m.in. „porozumienia prawnego”, „reklamy ukierunkowanej”, „głównego celu” działalności czy klauzuli „jakiejkolwiek innej operacji ściśle związanej ekonomicznie”. Zdaniem Rady mogą one prowadzić do różnych interpretacji przez podatników i organy podatkowe.
- Problematyczną konstrukcje podatnika - projekt posługuje się zarówno pojęciem „podmiotu”, jak i „grupy”, tworząc w praktyce koncepcję podatnika grupowego, która nie jest odpowiednio osadzona w polskim systemie podatkowym.
- Niespójne zasady ustalania przychodów - projekt miesza podejście memoriałowe („należne”) z kasowym („zapłacone”), co może powodować trudności w rozliczeniach.
- Problemy z rachunkowością grup międzynarodowych – rok podatkowy określony jako rok kalendarzowy nie musi odpowiadać latom obrotowym grup. Dodatkowo projekt nie rozwiązuje należycie kwestii grup stosujących np. US GAAP zamiast polskich zasad rachunkowości lub MSSF.
- Wątpliwości dotyczące geolokalizacji użytkowników - niejasne są m.in. zasady wykorzystywania adresów IP, danych telemetrycznych i adresów MAC oraz hierarchia tych danych. Rada wskazuje także na kwestie związane z RODO.
- Ryzyko podwójnego opodatkowania - szczególnie w przypadku różnych rodzajów opłat pobieranych przez platformy cyfrowe, np. opłat abonamentowych i prowizji transakcyjnych.
- Nadmierną delegację do rozporządzeń - część istotnych elementów wpływających na zakres opodatkowania i podstawę podatku miałaby być określana przez organ wykonawczy. Rada uważa, że może to naruszać art. 217 Konstytucji, który wymaga ustawowego określenia podstawowych elementów podatku.
- Przedstawiciel podatkowy - projekt nakłada na niego szeroką odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność solidarną za podatek zagranicznego podatnika. Rada uważa to za rozwiązanie nieproporcjonalne i może ono zniechęcić podmioty do pełnienia tej funkcji.
- Wysokie sankcje – szczególne wątpliwości budzi kara 500 tys. zł za brak rejestracji oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe do 200% niezapłaconego podatku. Rada wskazuje na możliwy problem proporcjonalności oraz relację tych sankcji do odpowiedzialności karnej skarbowej.
- Brak wystarczającej pewności prawa - przy tak wielu uznaniowych kryteriach podatnicy mogą mieć trudności z przewidzeniem, czy i w jakiej wysokości podatek będzie ich obciążał. Rada proponuje możliwość uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia dotyczącego metodologii kalkulacji.
- Bardzo krótkie vacatio legis - wejście ustawy w życie 1 stycznia 2027 r. Rada uznaje za zbyt szybkie, szczególnie ze względu na konieczność stworzenia systemów ewidencyjnych, raportowych i geolokalizacyjnych.
- Problem retroaktywności w praktyce - status podatnika w pierwszym okresie miałby zależeć od przychodów z 2026 r., podczas gdy podmioty nie miały wcześniej obowiązku gromadzenia części danych potrzebnych do obliczenia podatku. Rada wiąże to z zasadą ochrony zaufania do państwa.
KRDP zastrzega, że nie ocenia zasadności wprowadzenia podatku – jej uwagi mają charakter techniczno-legislacyjny. W opinii ekspertów samorządu doradców podatkowych projekt UD385 jest obecnie na tyle nieprecyzyjny i niespójny, że wymaga istotnego dopracowania przed dalszym procedowaniem.
Z pełną treścią opinii można się zapoznać poniżej.
