Data publikacji: 2026-08-05
Krajowa Rada Doradców Podatkowych skierowała do Ministra Sprawiedliwości opinię dotyczącą projektu ustawy o zmianie ustawy o Kodeksie karnym (UD 413, projekt z dn. 12 czerwca 2026 r.). Izba dostrzega potrzebę aktualizacji stawek dziennych grzywny, jednak wyraża wątpliwości odnośnie skali wprowadzanej zmiany.
Projektowana ustawa ma na celu urealnienie granic stawki dziennej grzywny, które pozostają niezmienione od wejścia w życie Kodeksu karnego w 1997 r. Uzasadnienie projektu w dużej mierze opiera się na wzroście minimalnego wynagrodzenia za pracę jako wskaźnika wartości pieniądza.
Zdaniem Izby nie jest to jednak miarodajny miernik rzeczywistego spadku siły nabywczej pieniądza, a inflacja i inne wskaźniki ekonomiczne uzasadniałyby znacznie mniejszą zmianę niż wskazywałby na to dziesięciokrotny wzrost płacy minimalnej. W związku z tym dziesięciokrotne podniesienie stawek może prowadzić do nadmiernej dolegliwości grzywien, zwłaszcza wobec osób o niskich dochodach.
W ocenie KRDP projekt nie uwzględnia w dostatecznym zakresie ekonomicznego rozwarstwienia społecznego i w związku z tym Izba wskazuje zastrzeżenia przede wszystkim odnośnie podniesienia dolnej stawki dziennej. Podkreśla, że podniesienie minimum z 10 do 100 zł ogranicza możliwość indywidualizacji przez sąd dolegliwości finansowej kary w stosunku do możliwości zarobkowych sprawcy. Może to prowadzić do dalszego wykluczenia społecznego.
Izba wskazuje, że projektowane rozwiązania prowadzą do naruszenia funkcji stawki dziennej. Zwraca uwagę, że wysokość stawki powinna służyć indywidualizacji kary na podstawie dochodów i sytuacji życiowej sprawcy, a nie być narzędziem zaostrzania polityki karnej lub automatycznie powiązana z płacą minimalną.
Wątpliwości KRDP budzą również skokowy charakter proponowanych zmian oraz krótkie vacatio legis.
Wobec powyższych zastrzeżeń Izba postuluje powiązanie waloryzacji stawek z obiektywnymi wskaźnikami ekonomicznymi, a nie wyłącznie z minimalnym wynagrodzeniem, wprowadzenie stopniowej lub automatycznej indeksacji stawek oraz wydłużenie vacatio legis, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie do nowych przepisów.
Z pełną treścią opinii można się zapoznać poniżej.