Data publikacji: 2026-05-14
Po co doradcom podatkowym nowe uprawnienia zawodowe? Jak może wyglądać program rozwijania umiejętności w relacjach mistrz-uczeń? Planom na przyszłość zawodu były poświęcone dwie debaty towarzyszące obchodom 30-lecia doradztwa podatkowego.
Okrągły jubileusz sprzyjał nie tylko wspomnieniom, ale też dyskusjom o przyszłości zawodu doradcy podatkowego. Dlatego właśnie 11 maja 2026 r, w warszawskim Pałacu Staszica, siedzibie Polskiej Akademii Nauk, odbyły się dwie debaty, dotyczące istotnych tematów: propozycji rozszerzenia uprawień doradców o sprawy karne skarbowe oraz nowego modelu szkoleń zawodowych czyli mentoringu.
W obu tych sprawach w styczniu tego roku zajął stanowisko VII Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych. Rekomendował on m. in. podjęcie starań o rozszerzenie uprawnień dla doradców o występowanie jako pełnomocnicy w sprawach karnych skarbowych a także otwarcie możliwości powoływania ich na sędziów sądów administracyjnych. Na zjeździe odrzucono też koncepcję wprowadzenia szkoleń podobnych do aplikacji zawodowej. Zamiast tego Krajowa Rada Doradców Podatkowych pracuje nad koncepcją transferu praktycznej wiedzy od doświadczonych mistrzów zawodu do jego adeptów. Organizatorkami obu debat były członkinie KRDP Joanna Krzemińska i Alicja Sarna.
Doradca w roli karnisty i sędziego
W dyskusji poświęconej nowym rolom dla doradców podatkowych wzięli udział: dr hab. Wojciech Morawski, prof. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dr Piotr Stanisławiszyn z Uniwersytetu Opolskiego oraz dr Paweł Trojanek, doradca podatkowy.
Jak podkreślano podczas debaty, rozszerzenie ustawowych uprawnień na sferę prawa karnego skarbowego wynika z potrzeb klientów. Zdarza się bowiem, że podatnik VAT jest wciągnięty np. w karuzelę VAT, ale obok tego występują tam inne przestępstwa, w tym np. wyłudzenia czy fałszowanie dokumentów. – Być może optymalnym wyjściem, proponowanym już zresztą wcześniej przez środowisko doradców, byłaby możliwość udziału w postępowaniu karnym skarbowym doradcy podatkowego współdziałającego z adwokatem czy radcą prawnym specjalizującym się w prawie karnym – mówił dr Piotr Stanisławiszyn.
Sądy administracyjne rozpatrujące sprawy podatkowe stale potrzebują nie tylko teoretycznej wiedzy o podatkach, ale też nieco praktycznego spojrzenia na prawo podatkowe w działaniu. Jak podkreślano w debacie, wartością dodaną dla sądów mogłaby być możliwość powoływania doradców podatkowych na urząd sędziego. Nie zawsze to jest jednak możliwe, jako że warunkiem jest ukończenie studiów prawniczych, a nie wszyscy doradcy podatkowi takim dyplomem się legitymują.
– W niektórych jurysdykcjach dopuszcza się do orzekania doradców podatkowych, ze względu na ich wyjątkowe kwalifikacje, nawet gdy nie spełniają opisanych wyżej wymogów formalnych – zauważył dr Paweł Trojanek. Zasugerował też, że doradcy podatkowi byliby znakomitymi sędziami orzekającymi w sądach administracyjnych.
Mentor czyli mistrz. Jak nauczyć zawodu młodych?
Nowym pomysłem na kształcenie zawodowe, zwłaszcza świeżo upieczonych doradców podatkowych, jest koncepcja mentoringu. W debacie na ten temat wzięli udział: dr Katarzyna Knawa, wiceprzewodnicząca Krajowej Rady Doradców Podatkowych z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Robert Krasnodębski – doradca podatkowy i radca prawny, Katarzyna Smoleń – doradca podatkowy, członek zarządu Mazowieckiego Oddziału KIDP, oraz dr hab. Wojciech Morawski, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Do niedawna w środowisku doradców podatkowych dyskutowano o potrzebie wprowadzenia obowiązkowych szkoleń poprzedzających egzamin zawodowy. Miało to przypominać aplikację radców prawych czy adwokatów. Koncepcja ta upadła wobec sporej różnorodności wykształcenia kandydatów do zawodu.
Katarzyna Knawa zadała w debacie pytanie: Czy rolę takiej aplikacji mogłyby spełniać specjalistyczne kierunki studiów obejmujące wiedzę o podatkach? Takie studia organizuje już bowiem kilka uczelni w kraju, w tym Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wykładający na nim prof. Wojciech Morawski uważa jednak, że przekształcenie takich teoretycznych studiów w praktyczną aplikację byłoby ambitnym zadaniem, choćby ze względu na słabe wynagrodzenia pracowników naukowych.
– Musimy się zresztą przyzwyczaić do tego, że ogólnie zainteresowanie studiami będzie malało. Młodzi ludzie nie widza sensu w studiowaniu, skoro całą potrzebną wiedzę czerpią z narzędzi sztucznej inteligencji – powiedział prof. Morawski.
Zamiast pomysłu aplikacji wysuwany jest teraz pomysł opracowania programu mentoringowego dla młodych stażem doradców podatkowych. – Taka relacja uczeń-mistrz wprawdzie nie jest niczym nowym, ale zależy nam, by rozwinąć to w szerszy program – zadeklarowała Katarzyna Knawa.
Jak podkreślano podczas debaty, młodzi doradcy nie powinni uczyć się na błędach, a raczej czerpać doświadczenie od starszych kolegów i koleżanek. – Pamiętam lata 90., gdy zaczynałem karierę w międzynarodowej firmie doradczej i rzucono mnie na głęboką wodę z trudnymi zadaniami. Wtedy uczenie się na błędach było standardem. Ale dziś już wiemy, ze nie było to dobre podejście. Powinniśmy jednak wypracować dobra formułę przekazu dla adeptów naszego zawodu, by nie traktowali naszych rad jako bajania starych dziadków – mówił Robert Krasnodębski.
Z kolei Katarzyna Smoleń zauważyła, że nawet jeśli młodzi absolwenci specjalistycznych studiów wiedzą sporo o podatkach, to często nie potrafią o nich rozmawiać i wyjaśniać ich zawiłości. – A to przecież podstawowa umiejętność w relacjach z klientami – przypomniała. Dodała, ze program mentoringu powinien być układany w partnerskim dialogu z młodymi doradcami, bo to oni sami czeto najlepiej potrafią wskazać, jakiej praktycznej wiedzy im brakuje.
Jak zapowiada Joanna Krzemińska, która w KRDP pełni funkcję wiceprzewodniczącej komisji rozwoju zawodowego i szkoleń, program mentoringowy zostanie opracowany w ciągu obecnej czteroletniej kadencji Rady. – Zostaną określone obszary takiego kształcenia, a mentorzy zostaną nauczeni, jak mają swoją wiedzę przekazywać – deklaruje Joanna Krzemińska.