VII Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych za kilka dni wybierze nową Krajową Radę Doradców Podatkowych oraz wskaże nowego Przewodniczącego KRDP. Przez ostatnie 4 lata, na czele samorządu doradców podatkowych w Polsce stał Andrzej Ladziński, wybrany na to stanowisko na początku 2022 roku. Co udało się zrobić w tej kadencji? Jakie cele zostały osiągnięte, a których nie udało się zrealizować? I co powinno stać się priorytetem nowej KRDP? Pytamy Andrzeja Ladzińskiego w rozmowie podsumowującej ostatnie 4 lata.
Patrząc wstecz na mijającą kadencję KRDP – które z osiągnięć, Pana zdaniem, zostanie zapamiętane jako największy jej sukces?
Andrzej Ladziński: Uważam, że największym osiągnięciem Krajowej Rady Doradców Podatkowych VI kadencji jest nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym. Jest to pierwsza tak duża zmiana „naszej” ustawy od jej uchwalenia w 1996 r. Po latach niemocy w tym temacie, w tej kadencji udało nam się skutecznie doprowadzić ten projekt do samego końca – mimo trudnej sytuacji politycznej, przekonaliśmy różne środowiska do potrzeby zmian w tym obszarze. Przepisy powstawały w dialogu z Ministerstwem Finansów i zawierają szereg rozwiązań zgłoszonych przez nasz samorząd. Dużym sukcesem jest poszerzenie zakresu czynności doradztwa podatkowego o czynności dotyczące innych danin publicznych niż podatki oraz o czynności związane z wykonywaniem szczególnych obowiązków raportowych (w zakresie schematów podatkowych i cen transferowych). A symbolicznym zwieńczeniem 30 letniej historii zawodu doradcy podatkowego w Polsce będzie wprowadzenie stroju urzędowego (togi), w którym doradcy podatkowi będą mieli obowiązek stawać przez sądami administracyjnymi. To wyraz uznania dla naszego zawodu i dowód na to, jak wiele udało się osiągnąć w ciągu tych 30 lat.
Trzymając się legislacji – co jeszcze się udało w obszarze stanowienia nowych przepisów podatkowych?
Andrzej Ladziński: Dbałość o jakość stanowionego prawa podatkowego była jednym z naszych priorytetów w tej kadencji. Uważam, że to ważna część etosu zawodu doradcy podatkowego jako obrońcy praw podatnika. Stoimy bowiem na straży tych praw nie tylko w indywidualnych sprawach naszych klientów, ale również wtedy, gdy fiskus projektując przepisy prawa wpływa na kształt rzeczywistości prawno-podatkowej w Polsce. Początek VI kadencji był na tym polu bardzo burzliwy. Od 1 stycznia 2022 r. zaczęły bowiem obowiązywać przepisy Polskiego Ładu. Krajowa Rada Doradców Podatkowych zaangażowała się i wsparła Ministra Finansów w rozwiązaniu problemów będących następstwem błędów popełnionych na skutek zbyt pośpiesznego procesu legislacyjnego i niedostatecznych konsultacji publicznych projektowanych w Polskim Ładzie zmian. Przekonało to Ministra Finansów, że Krajowa Izba Doradców Podatkowych jest ważnym partnerem w procesie tworzenia prawa i należy wsłuchiwać się w jej uwagi i opinie.
Kolejne lata nie przyniosły większych zmian w prawie podatkowym. Ofensywa legislacyjna nastąpiła dopiero w 2025 roku, głównie za sprawą inicjatywy SprawdzaMY.com, na czele której stanął Rafał Brzoska. Krajowa Izba Doradców Podatkowych jest jednym z głównych partnerów tych działań deregulacyjnych. Około 25% spośród blisko 400 opracowanych i przekazanych rządowi propozycji zmian dotyczyło obszaru podatkowego. Pełna odpowiedzialność merytoryczna w tym zakresie spoczywała na naszym samorządzie. Nie sposób wymienić wszystkie zgłoszone postulaty, ale kluczowym z perspektywy ochrony praw podatnika jest uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej. To przepis pozwalający KAS instrumentalnie zawieszać bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Krajowa Rada Doradców Podatków już w V kadencji rozpoczęła walkę z tą nieakceptowalną praktyką nadużywania prawa przez organy KAS. Po latach rozmów i starań rząd zaakceptował postulat KIDP i przedstawił projekt zmian w ordynacji podatkowej, który uwzględnia uchylenie art. 70 § 6 pkt 1.
Kolejną bardzo znaczącą zmianą, która znajduje się w fazie realizacji i o której nie da się nie wspomnieć, to uchylenie obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych oraz schematów dotyczących podatków pośrednich. Krajowa Izba Doradców Podatkowych już w 2019 r. sprzeciwiała się wprowadzeniu tego obowiązku, wskazując jego nadmiarowy ciężar oraz nieefektywność z punktu widzenia zakładanych celów.
W 2022 roku, na starcie obecnej kadencji istniały pewne obawy związane z liczebnością izby w kolejnych latach. Z analizy demograficznej wynikało, że zaczyna się fala odejść z zawodu tych doradców podatkowych, którzy tworzyli tej zawód 30 lat temu – a teraz osiągają wiek emerytalny. Jak dziś wygląda sytuacja?
Andrzej Ladziński: Takie obawy faktycznie były, ale za sprawą rosnącej popularności naszego zawodu, liczba doradców podatkowych nie tylko nie spadła, ale wręcz znacząco urosła. Na początku tej kadencji na liście doradców podatkowych mieliśmy wpisanych 8857 osób - a dziś, gdy żegnam się z funkcją Przewodniczącego KRDP, doradców podatkowych w Polsce jest 9220, co oznacza przyrost o blisko 400 osób! Nie twierdzę, że to wyłączna zasługa Krajowej Rady Doradców Podatkowych – bo wpływ na rosnącą popularność naszego zawodu w ostatnich 4 latach miało wiele czynników - ale faktem jest, że wykonaliśmy w tej kadencji sporą pracę, aby podtrzymać rosnące zainteresowanie doradztwem podatkowym wśród młodych ludzi. Duży wysiłek włożyliśmy w regularną promocję zawodu i komunikowanie osiągnięć KIDP w mediach i mediach społecznościowych, gdzie osiągamy rekordowe wyniki, jeśli chodzi o zasięgi. Dużym sukcesem i pomocą w uzyskaniu uprawnień jest kurs zainicjowany przez KRDP w poprzedniej kadencji. Zadbaliśmy tez o detale – jako Przewodniczący KRDP zainicjowałem zmianę formuły ślubowania na bardziej uroczystą, z odpowiednia oprawą i dokumentacją fotograficzną. Dzięki temu pokazaliśmy, że moment wejścia do zawodu doradcy podatkowego jest wyjątkowym wydarzeniem. To są detale, które składają się w całość budując prestiż i popularność naszego zawodu zwłaszcza wśród osób młodych. Dzięki temu, w ciągu czterech lat ślubowanie złożyło aż 1193 nowych doradców podatkowych, a dwa ostatnie lata tej kadencji były pod tym względem rekordowe. W roku 2024 w szeregi doradców podatkowych wstąpiło 375 nowych osób, a w 2025 było ich 335. Mam nadzieję, że w kolejnej kadencji KRDP uda się utrzymać ten trend i liczba doradców podatkowych w Polsce będzie dalej rosła.
Już kilka lat temu podkreślaliśmy, że KIDP to jeden z najbardziej nowoczesnych i ucyfrowionych samorządów zawodów zaufania publicznego w Polsce. Co udało się zrobić w tym obszarze?
Andrzej Ladziński: W znaczący sposób przyspieszyliśmy proces informatyzacji Krajowej Izby Doradców Podatkowych. W trakcie VI kadencji uruchomiliśmy wspólny system szkoleń online dla doradców podatkowych oraz wdrożyliśmy systemy teleinformatyczne obsługujące organy dyscyplinarne (umożliwiające cyfryzację akt i korespondencji we wszystkich postępowaniach dyscyplinarnych). Gruntownie został przebudowany i unowocześniony panel mDoradca oraz strona internetowa KIDP, w efekcie czego wzrósł poziom bezpieczeństwa zasobów IT Izby oraz rozbudowano kanały komunikacji z doradcami. Unowocześniliśmy i zintegrowaliśmy z mDoradcą nasz system szkoleń, dzięki czemu każdy doradca podatkowy może zapisać się na szkolenie, wziąć w nim udział i rozliczyć punktów za szkolenia całkowicie online. Przebudowaliśmy również katalog doradców podatkowych będącego częścią projektu podatkibezryzyka.pl. Na uwagę zasługuje także ukończony i wdrożony projekt cyfrowej legitymacji doradcy podatkowego zintegrowanej z rządową aplikacją mObywatel. Pod względem cyfryzacji jesteśmy dziś o duży krok dalej niż na początku tej kadencji.
Co w takim razie zostało jeszcze do zrobienia w tym obszarze?
Andrzej Ladziński: Uważam, że KRDP w kolejnej kadencji powinna zająć się tematem kompetencji cyfrowych samych doradców podatkowych – zwłaszcza jeśli chodzi o wykorzystanie narzędzi AI w doradztwie podatkowym. Generatywna sztuczna inteligencja to w ogóle jest obszar, któremu samorząd doradców podatkowych powinien przyglądać się szczególnie uważnie. Zaczynając od kwestii etycznych, np. odpowiedzi na pytanie, gdzie jest granica dozwolonego użycia AI w naszej pracy, przez bezpieczeństwo danych, aż po wpływ AI na rynek pracy w doradztwie podatkowym. Już teraz widzimy, że kancelarie doradztwa podatkowego – podobnie jak kancelarie adwokackie czy radcowskie, w mniejszym stopniu niż kiedyś poszukują młodych ludzi do pracy i dalszego kształcenia się. Proste czynności związane z analizami, tworzeniem umów temat kompetencji cyfrowych samych doradców podatkowych, zestawień wykonują narzędzia AI. Tylko jeśli w branży nie będzie osób na juniorskich stanowiskach, to jak będzie wyglądała typowa ścieżka kariery w doradztwie podatkowym w przyszłości? To temat bardzo aktualny i uważam, że KRDP VII kadencji powinna się nim zająć.
A w innych niż informatyzacja obszarach aktywności samorządu? Jakie wyzwania czekają nową Krajową Radę Doradztwa Podatkowego?
Andrzej Ladziński: Spodziewam się w przyszłej kadencji KRDP dyskusji nad strukturą organizacyjną naszego samorządu zawodowego. Analizując przyrost liczby doradców podatkowych, o czym wspominaliśmy na początku naszej rozmowy, daje się zauważyć, że rozkład liczby nowych doradców podatkowych jest bardzo nierównomierny. Zdecydowana większość osób wstępujących do naszego zawodu, dołącza do jednego z 6 regionalnych oddziałów – Mazowieckiego, Wielkopolskiego, Śląskiego, Dolnośląskiego, Małopolskiego i Pomorskiego. Duża część osób po ślubowaniu trafia do firm doradztwa podatkowego z tzw. wielkiej czwórki lub innych wiodących graczy na rynku usług doradztwa podatkowego. I dlatego choć liczba doradców podatkowych w Polsce stale rośnie, to ma charakter punktowy, dzieje się to w zasadzie w kilku największych miastach – a w pozostałych regionach przyrost jest niewielki albo doradców podatkowych wręcz ubywa, gdyż więcej przechodzi na emeryturę niż zaczyna karierę. To oznacza, że prędzej lub później wróci zapewne temat struktury Krajowej Izby Doradców Podatkowych w kontekście zasadności dalszego funkcjonowania najmniejszych regionów, ale również reprezentacji poszczególnych regionów we władzach naszego samorządu.
Przed KRDP stoi także wyzwanie legislacyjne związane z dużą nowelizacją Ordynacji podatkowej. Aktywnie braliśmy udział w konsultacjach społecznych, ale prace nad projektem ustawy wciąż trwają i najprawdopodobniej w ciągu najbliższych tygodni projekt zostanie skierowany do Sejmu. Kluczowe będą tu kwestie związane z art. 70 KKS i przedawnieniem. Udało nam się w tej kadencji przekonać rządzących do uchylenia tego przepisu, który pozwalał urzędnikom na niezgodne z prawem, instrumentalne wszczynanie postępowań karnych skarbowych. Ale w projekcie został wprowadzony przepis, który przewiduje, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie będzie skutkować przedawnieniem karalności przestępstwa karnego skarbowego. W mojej ocenie to przełomowa zmiana, która spowoduje, że w bardzo wielu przypadkach będą kierowane do sądów akty oskarżenia pomimo niewydania decyzji podatkowej potwierdzającej naruszenie przepisów praw podatkowego. W obecnym stanie prawnym, co do zasady, wyrok karny zapada w sytuacji, w której decyzja podatkowa została zbadana przez sąd administracyjny. W nowej rzeczywistości, która nastanie po wejściu w życie proponowanej zmiany, sąd karny rozstrzygając o winie, nie będzie miał możliwości zapoznać się z oceną sądu administracyjnego samej sprawy podatkowej. Moim zdaniem, jak najbardziej stanie się zasadna dyskusja nad dalszym poszerzeniem uprawnień doradcy podatkowego. Chodzi o to, aby doradca mógł być pełnomocnikiem subsydiarnym w sprawach dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej i mógł wspierać obrońców w niezwykle złożonej materii prawa podatkowego. Jak najbardziej zasadne jest również to, aby doradcy podatkowo mogli reprezentować podatników w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym. Dlatego uważam, że Rada kolejnej kadencji powinna rozpocząć prace przygotowujące do kolejnej nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym.
Zaczęliśmy od podsumowania osiągnięć i wskazania sukcesów – na koniec proszę o wskazanie tych rzeczy, które się nie udały w tej kadencji.
Andrzej Ladziński: Jest jeden temat, z którym w tej kadencji Krajowa Rada Doradców Podatkowych nie poradziła sobie zupełnie. I trzeba szczerze o tym powiedzieć. Jest to problem zaangażowania niektórych doradców podatkowych w postępowania podatkowe po stronie gminnych organów podatkowych. Uważam, takie działanie za wyjątkowo szkodliwe, bo prowadzi ono do sytuacji, w której takie osoby i firmy podważają naszą fundamentalną zasadę, że doradca podatkowy jest zawsze obrońcą praw podatnika.
Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych, który wybrał mnie na Przewodniczącego, podjął uchwałę, że doradca podatkowy, który wspiera organ podatkowy w prowadzonym postępowaniu podatkowym, popełnia delikt dyscyplinarny. Minister Finansów uchylił tę uchwałę zjazdową, a rada postanowiła nie skarżyć decyzji ministra. Faktem jest, że cztery lata temu nie mieliśmy jeszcze pełnej wiedzy na temat tego procederu. Teraz wiemy, że zaangażowanie doradcy podatkowego, czy radcy prawnego lub adwokata po stronie organu sprowadza się do podejmowania wszelkich czynności koniecznych do załatwienia sprawy podatkowej, a w efekcie do ujawnienia tajemnicy skarbowej, a więc popełnienia czynu zabronionego. Wbrew temu, co twierdzą sądy administracyjne, udział zewnętrznych doradców po stronie organów podatkowych stanowi naruszenie fundamentalnych zasad postępowania podatkowego. Pamiętajmy, że przez lata sądy administracyjne twierdziły, że nie są uprawnione do badania instrumentalności wszczynania postępowań karnych skarbowych. Nasz upór zmienił podejście do tego problemu. Liczę na to, że KRDP w kolejnej kadencji uczyni ten temat jednym z najważniejszych w swojej agendzie i doprowadzi do wyeliminowania tej skandalicznej praktyki. Narusza ona bowiem podstawowe prawo podatnika do tego, aby jego sprawa była załatwiona przy udziale osób, które nie są materialnie zainteresowane wynikiem rozstrzygnięcia.
Dziękujemy za rozmowę.
